GELİŞMEYE AÇILAN KAPI: KAYGI

 İlk insanların uzaydan korktuğunu ve uzaydaki cisimlerden, olaylardan çekinip onlara bazı batıl anlamlar yüklediğini biliyor muydunuz? Uzay, ilk insanlar için kapkaranlık ve korkunç, bazı kötülüklerin kaynağı olan bir yerdi. Fakat neden uzaydan bu kadar çekiniyorlardı? Çünkü uzaya dair ellerinde hiçbir bilgi yoktu. O üstlerinde kapkara yükselen sonsuz battaniye tamamen bilinmezliklerle doluydu. Sonra astronomi üzerine ilk çalışmalarla o sonsuz battaniye aydınlanmaya başladı. Korku ve endişenin yanına biraz da merak duygusu eklendi. Daha sonra insanlık, uzay hakkında araştırmalar yaptıkça daha fazla bilgiye sahip oldu ve bu korku yerini bilmenin hazzına ve daha fazla merak duygusuna bıraktı...

Bitmek bilmeyen sesiyle, attığımızdan ilk adımdan beri tanıdık bir his kaygı. Sürekli ensemizde soluyan, bazen boğan, belki sürekli tetikte olmamızı zihnimize işleyen karanlık bir ses. Bize emirler veren, kafamızı karıştıran, bizi durduran, geri çekilmemize neden olan... Bulanık yüzü ve renksiz parmaklarıyla yakamıza yapışıp bizi terleten bir siluet belki de. Daha ne kadar kötü benzetmeler yapabiliriz kaygı için? İnsanlara gösterişli cümlelerle sahte huzurlar sunmak peşinde olan bazı sağlıksız kişisel gelişim kitaplarının dediği gibi kaygıyı sadece olumsuz bir şey olarak kabul edip sonsuza dek baş mı etmeliyiz, onu ezip yok mu etmeliyiz? Yoksa kaygıyı, lehimize -gerçekten lehimize- kullanabilir miyiz? Mesela gelişmek için? Gelişebilmek için bir kapı açmamız gerekiyor. Fakat bu kapının bir eşiği var. Bu eşiğe ulaşılmalı ve bu eşikte bir müddet bulunup aşılmalı. Bu eşik "kaygı" dan başka bir şey değil.

Yaşamımız boyunca kendimize bir alan yaratıyoruz. Bu alan belki geniş, belki de dar. Fakat bu alanın bir adı var: Konfor alanı. Oldukça tanıdık hislerle dolu, son derece bilindik ve endişeden uzak, kişisel dünyamızı dengeye kavuşturan ve olup biten olaylara dair tahminler yapmakta zorlanmadığımız, dolayısıyla kendimizi güvende hissettiğimiz bir alan. Eğer kaygıyla ilgili birtakım bozukluklara sahip değilsek, bu alan içerisindeyken kaygı bizi pek ziyaret etmiyor. Sürekli görüp duyduğumuz sınırların içerisinde kaygıdan uzakta yaşıyoruz. Fakat insan plajda güneşlenmenin keyfini mi çıkarmalı yoksa bu keyfi yaşadıktan sonra denizi keşfetmeyi mi düşünmeli? Gelişebilmek için kaygıya ihtiyacımız var. Bu tabi ki bize zarar vermeyecek, uygun düzeyde bir kaygı olmalı. Kaygı bir eşik olmalı. Yaşanmalı ve bitmeli. Gerektiği anda ve gerektiği yerde. İnsan, yeni bir duruma adım atarken doğal olarak bir kaygı hissedecektir. Çünkü alışık olduğu durumların dışında yeni bir şey onu bekliyordur ve bunun nasıl sonuçlanacağı belirsizdir. Bu aşamada yaşadığımız şey kaygıdır. "Acaba başarabilecek miyim?" Sorular sorulurken zihin karmaşıklar ve alışıldık olanla yeni olan arasındaki insan arada kalır. Bu noktada kaygı yaşanmalıdır. Yaşanmalıdır ki üstesinden gelinsin, üstesinden gelinsin ve sonra yeni olana adım atılabilsin. Kaygıyı inkar edersek ve yalnızca olumsuz yanlarına odaklanırsak onun bu işlevsel yönünü kaçıracağız ve dolayısıyla yeni durumlar için yaşadığımız kaygıyı kabullenmekte zorlanacağız. "Ben başarısızım" diyeceğiz belki de. Bisiklete ilk binişinizde muhtemelen düşeceğiniz kaygısıyla bindiniz ve o kaygı yaşandı, sonrasında ise yeni bir durum olan bisiklete binmek başarıldı. Bu durumda, bize kaygılı olmamak mı öğretilmeli, yoksa kaygının -gelişmekten bahsediyorsak- bir süre yaşanması ve yaşanarak aşılması gerektiği mi? Değişim noktasında bizi bekleyen bilinmeyen durumlara karşı kendimizi korumaya alıp mevcut durumu bozmama eğilimine de sahibiz. Bu bilinmezliklere atılma ve ilerisini keşfetme eğilimine de. İkincisi kaygı getirirken gelişimin ufkunu da aralayacaktır.

Bence kaygı ve gelişme arasındaki ilişkide üç dönem var: Kaygı öncesi dönem, kaygı dönemi ve kaygı sonrası dönem. Kaygı sonrasındaki dönem, insanın geliştiğini hissettiği andan sonrasını içeriyor. Bildiğimiz sınırların dışına adım attığımızda ve belirli düzeyde bir kaygı yaşayıp bu kaygıyı atlattığımızda artık gelişmek için hazırızdır. Fakat gelişebilmek için, yani yaşanıp aşılmış kaygımızdan sonraki aşama için, öncesinde iyi bir zemin oluşturmamız gerek. Arkamızda bıraktığımız alan sağlam olmalı. Gelişmek için atıldığımız yeni durumdan önceki alanımız zaten güvensizliklerle, kaygılarla doluysa yeni duruma adım atmak zor olacaktır. Ne de olsa bisiklete ilk binişinizde arkadan "güvendiğiniz bir elin" bir müddet tutmasını istersiniz değil mi? Yani gelişmek için aslında güvenle tamamladığımız aşamalara ihtiyacımız var. Günlük hayatın sıradanlığında bile kaygıyla sürekli boğuşan bir insanın gelişmesi ne kadar zor olacaktır değil mi? Çünkü bildiği sınırların içerisindeki hayatı bile zaten kaygılarla, "bitmemiş işlerle" doludur. Bu kaygılar ve bitmemiş işler gibi diğer bazı engeller gelişmek için ilerlememize engel olabilir. Bu yüzden, kulağımızda yükselen müziğe ayak uydurabilmek kadar kolay değildir çoğumuz için gelişim, her bir basamağı için bir engel vardır. Engeller yükselirken bilinmeyeni anlamaya çalışan insanın algıları karmaşıklaşır ve yapmayı dilediği şeyi adeta bir sabah buğulanan camdan dışarıya baktığındaki gibi görür. Buğuya gözlerini değdirdiğinde bu buğu, aslında kaygıdan başka bir şey değildir ve manzara da göründüğü kadar bulanık değildir.

Bu yazıyı okuyan gözler, aslında içlerinde zaten var olan gelişme güdüsünü, farkındalıklarını artırıp belki de daha yakından tanımış oluyorlar. Bu yüzden anılması gereken bir şey daha var: Farkındalık. Gelişmek için bir miktar kaygının yaşanması gerektiği gerçeğini kabul edebilmemizi sağlayan şey farkındalık. Farkındalık, kaygıdan önceki basamaktır. Gelişime açılan kapı kaygı ise o kapıyı açan anahtar farkındalıktır. Kafamızı kaldırmamızı, sorgulamadan kabul ettiklerimizi sorgulamamızı başlatan umutlu -ve bilinmezliklere açık- bir manzara. Nedensizce kabullenip kendimizi etiketlediğimiz sıfatların nedenine inip aslında bir şeyleri değiştirmenin elimizde olduğunu bize söyleyen bir ses. Alışıldık huzurun gelişme pahasına terk edilmesi cesaretine adım attıran bir güç... Farkındalık ve kaygı birbirini izler. Gelişmek, farkındalığa erişerek mevcut durumun rahatlığını bozup kaygılı bir şekilde kafamızdaki sorularla beraber bilinmeyene adım atmaktır. Farkındalığa ulaşıldığında, suyun altında tüm dünyayı sakin sulardan ibaret sanan balığın huzuru sona erer. Ve kaygılı balığın asıl soruları o noktadan sonra başlar...

İleri atılabilirsin. Buğulu camını kır. Hareketlen. İleriyi araştırmaktan korkma. Sınırlarını ve kendini fark et. Fark et ki gelişme isteği kendiliğinden akılcı bir şekilde seni ziyaret etsin. Asla vazgeçme diyen klasik mottoları unut. Elbette vazgeçeceksin. Sonsuza kadar aynı başarısız olduğun noktada debelenmeyeceksin. Yeni yollar deneyeceksin, seni ileriye götürecek yollar... Bazen de denemeyeceksin, kabulleneceksin. Bazen de sadece duracaksın. Duracaksın ve bekleyeceksin. Gelişmenin tadını çıkaracaksın, bu da seni anın tadını çıkarmaya götürecek. Ve... ve aslında en büyük gelişim bu...

Sevgili GPD blog okurları, bu yazının konusu için bana fikir veren "İnsan Olmanın Psikolojisi" (Abraham Maslow) adlı kitabı okumanızı öneririm.

Doğan KİRACI

Yorumlar

  1. Çok etkileyici bir yazı emeğinize saglik

    YanıtlaSil
  2. Okunmaya değer çok güzel bir yazı kaleminize kuvvet.

    YanıtlaSil
  3. O kadar güzel bir yazı olmuş ki emeğinize sağlık

    YanıtlaSil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden