Kutuplar: Benliğin Aşırı Önemsenmesi ve Benliğin Yok Sayılması
Kolları ve bacakları, sonsuzluktan beri düşüyormuşçasına savrulan ve bir türlü sırtı yere değmeyen bedenimi toparlamaya çalışıyorum. Çok kez, ucu bucağı belli olmayan bir çölü andıran yerde gibi hissederken kendimi, düşünce ürünü olan şeylerden kaçmaya çalışıyorum. Başı ve sonu olmayan bu yerde, bu çölde, görebildiğimin ötesinde bir şeyler aramaya çalışıyorum. Bir kaçış. Bir zaman sonra ufku gördüğümü sanıp, yalancı bir çözüm yoluna tutunuyorum. Hayal dünyasını terk etmemek en etkili fakat en yalancı yöntemdir. Buna rağmen gerçek dünya tam da karşımda. Düşünce ürünü olan her şeyde. Bir sonuca vardırmayan sorular, eyleme dökülemeyen kafa patlatmalar ve yaşama şeklinden oldukça uzak olan, yalnızca düşünme ihtiyacını gidermek için zihni dolduran şeyler... Hepsi yaklaşan bir kum fırtınasının kucağında. Kum fırtınası, yalnızca benim olduğum bir çölde bana doğru yaklaşıyor.
Görünüşte
birbiriyle kaynaşan ve birbirinden ayırt edilemeyen düşüncelerden bir tanesi,
kendisini hatırlatmaktan vazgeçmeyen bir hatıra gibi ortaya çıkıyor. Zihnimi
saf bir şekilde düşünmeye odakladığımda bu düşünce bir soruya dönüşüp
kaçınılmaz olarak var oluyor: Benlik. Hem kaybolmaya hem de tekrar tekrar
yaratılmaya müsait bir kavram. İnsanın kendisini algılayışı. Nasıl algılarız
kendimizi? Dışarıdan baktık mı hiç kendimize? Ne kadar uzaktan? Bu soruyu
sorarken aklıma "Yürüyen Ölüler" kitabının sonunda, baş
karakterlerden birisi olan Bryan'ın, ruhu bedenini kısa süreliğine terk etmişçesine
kendisini dışarıdan seyretmesi geliyor. Kendimizi algılayışımız, etrafımızı
saran bir kum fırtınası gibi sayamadığımız kadar çok şeyi içinde saklayan bir
duruma benziyor. Kum fırtınasının daima içerisindeyiz. Bir şeyi algılayışımız,
objektif ve bütüncül bir bakış açısından uzaklaşmaya son derece müsait. Aslında
gördüğümüz şey, tam anlamıyla gerçekte var olduğu şekliyle görünen şey değil.
Kaçınılmaz olarak benlik de öyle bence.
Benliğimize
dair algımızda birbirine uzak olan iki kutuptan bahsetmek istiyorum: Benliğin
aşırı önemsenmesi ve benliğin yok sayılması. Bazılarımız bu iki kutuptan
birindeyiz, bazılarımız ise bu iki kutup arasında bir yerlerdeyiz. Bazen şu
anda yaşamakta olduğumuz dünyada çevremizi saran dertler, bizi bekleyen
kaygılar çok büyük görünür. Bizim dertlerimiz, kaygılarımız öylesine büyüktür
ki sanki sonsuza kadar kalıcı ve derindir. Bu noktada benliğin aşırı
önemsenmesinden bahsetmek mümkündür. Kendimizi, yaşamış olduğumuz bu hayat
içerisinde çok merkezi bir konuma koymuşuzdur ve her sorun asla geçici olmayan
korkunç büyüklükte bir canavara dönüşmüştür. Burada, dünyaya oldukça küçük bir
pencereden baktığımızı söyleyebiliriz. Çünkü baktığımız bu küçük pencereden,
koskoca dünyaya ait küçük bir kesiti görürüz ve bunu bütün manzara olarak kabul
ederiz. Bu yüzden benliğimizi yaşamımızın merkezine koyma işini abarttığımızda
yaşadığımız sorunların oldukça büyük görünmesi kaçınılmaz olacaktır. Farklı bir
ifadeyle; sorunlarımızın evrensellikten uzak, tamamıyla bize özgü olduğu
yanılgısı belirecektir. Böyle bir durumda; başkalarına karşı duyarlı olma,
dünyadaki başka sorunlara da kulak verme, diğerlerinin de belli bir derecede
dertlerini dinleyebilmeye tahammül gösterme yetimizi kaybetmekle karşı karşıya
kalabiliriz.
Diğer
kutuba baktığımızda ise benliğin yok sayılmasını görüyoruz. Bu da dünyaya
oldukça geniş bir pencereden bakmayı, hayatımızdaki sorunların tamamıyla geçici
olduğunu bilmeyi içeriyor. Bugün dert ettiğimiz şeyi muhtemelen yıllar sonra
dert etmiyor olacağız. İşi daha da ciddi bir noktaya sürükleyecek olursak,
binlerce yıldır var olan insanlıkta milyarlarca yaşam bu dünyadan geldi geçti
ve sayısız kaygı ve sorun yaşandı. Bunların hepsi de bir şekilde geçip gitti.
Hayat yaşanmış ve yaşanacak olan kaygılarla ve benzer kaygıları yaşayan ama bu
kaygıları kendine özgü sanıp hayatının merkezine koyan insanlarla doldurulmuş,
dolayısıyla aslında her şeyin geçici olduğu gerçeği ortada... İlk bakışta
ikinci kutbumuz, yani benliğin yok sayılması, sağlıklı gibi görünse de aslında
ikinci kutbumuz da hiç sağlıklı değil. Çünkü benliğin yok sayılması da bir
kutup. Her şeyde olduğu gibi burada da kutuplarda olmak zarar verici ve olumsuz
anlamda sürükleyici. Evet, dünyaya geniş bir pencereden bakmak, hayatı bütüncül
algılamak ve kendimizi merkeze koymadan her sorunun geçici olduğunu bilmek
sağlıklı. Fakat bunu ölçülü yapmamız gerekiyor. Çünkü bunu da abarttığımızda,
dünyaya ve yaşama dair aşırı kaygısızlık ve kayıtsızlık, yabancılaşma,
gelecekten bir şey beklememe, hiçbir sorunu önemsemeyip yaşamda anlamı kaybetme
gibi tehlikeler bizi bekliyor olabilir. Dolayısıyla dengeyi tutturmalıyız.
Bazen,
bunu hissettiğim çok zaman olmuştur, kendi sorunlarımı fazla önemseyip
hayatımın merkezine koyduğumu ve hayatta daha büyük sorunlar olduğunu göz ardı
ettiğimi fark ederim. Böyle zamanlarda aslında benim sorun olarak gördüğüm
şeylerin başka birisinin hayatı için sorun olmayacağını anlarım. Çünkü o, çok
daha zorlu hayat koşullarında yaşıyordur ve benim iyi yanlarını göremeden
büyüttüğüm kaygılarla dolu hayatım onun için mükemmel bir hayat bile olabilir.
Bazense, dünyanın başka bir köşesinde tanımadığım bir insanın benimkine göre
kat kat büyük olan sıkıntılarını içimde duyumsayıp üzüldüğümü hissederim.
Dünya, hüzünlerle dolu dengesiz bir yer ve yaşanamadan biten sayısız hayat var.
Fakat bu tarz düşüncelere de kendimi çok kaptırdığımda, yani kendi sorunlarımı
yok sayıp dünyanın sorunlarına odaklandığımda yine sağlıksız bir düşünceye
sürüklendiğimi fark ederim. Kendi yaşamım içinde zamanla oluşan o bilindik,
geçici sorunları da bu sorunları yok saymayı da abartmamak en sağlıklısı
sanırım...
Kutuplar,
kafamın içinde dolaşıyorlar ve beni yargılamak için can atan her sesten bir
parça söz topluyorlar.
Kutuplar
sağlıklı değildir, bir şekilde taraf olmaya zorlar. Kutuplar, bulunulan konum
ve algılanan dünya dışında hiçbir gerçekliği kabul etmez. Bu benlik için de
geçerli. Benliği aşırı önemsemek de benliği yok saymak da kutuplara hizmet
eder... Fakat içimizdeki kutupları bütünleştirebiliriz. Şu ya da bu taraf olmak
zorunda değiliz. Hepimiz farklı konularda içimizde kutupları barındırabiliriz.
Belki de bu kaçınılmazdır. Ve belki de asıl konu sadece içimizdeki kutupları
bütünleştirebilmemizdir.
-Doğan Kiracı
Çok etkileyici bir yazı teşekkürler:)
YanıtlaSil👏🏻👏🏻👏🏻
YanıtlaSilBu yorum yazar tarafından silindi.
YanıtlaSilBu yorum yazar tarafından silindi.
YanıtlaSilBu yorum yazar tarafından silindi.
YanıtlaSilBu yorum yazar tarafından silindi.
YanıtlaSilKaleminize sağlık
YanıtlaSilDilinize sağlık sayın yazar, beynimi açtınız :)
YanıtlaSilÇok kıymetli bir yazı. Tebrik ederim 👏👌👍
YanıtlaSil
YanıtlaSilçok güzel bir yazı 👌
Gerçekten derinden etkileyici bir yazı👌
YanıtlaSil