Kutuplar: Benliğin Aşırı Önemsenmesi ve Benliğin Yok Sayılması


Kolları ve bacakları, sonsuzluktan beri düşüyormuşçasına savrulan ve bir türlü sırtı yere değmeyen bedenimi toparlamaya çalışıyorum. Çok kez, ucu bucağı belli olmayan bir çölü andıran yerde gibi hissederken kendimi, düşünce ürünü olan şeylerden kaçmaya çalışıyorum. Başı ve sonu olmayan bu yerde, bu çölde, görebildiğimin ötesinde bir şeyler aramaya çalışıyorum. Bir kaçış. Bir zaman sonra ufku gördüğümü sanıp, yalancı bir çözüm yoluna tutunuyorum. Hayal dünyasını terk etmemek en etkili fakat en yalancı yöntemdir. Buna rağmen gerçek dünya tam da karşımda. Düşünce ürünü olan her şeyde. Bir sonuca vardırmayan sorular, eyleme dökülemeyen kafa patlatmalar ve yaşama şeklinden oldukça uzak olan, yalnızca düşünme ihtiyacını gidermek için zihni dolduran şeyler... Hepsi yaklaşan bir kum fırtınasının kucağında. Kum fırtınası, yalnızca benim olduğum bir çölde bana doğru yaklaşıyor.

 

Görünüşte birbiriyle kaynaşan ve birbirinden ayırt edilemeyen düşüncelerden bir tanesi, kendisini hatırlatmaktan vazgeçmeyen bir hatıra gibi ortaya çıkıyor. Zihnimi saf bir şekilde düşünmeye odakladığımda bu düşünce bir soruya dönüşüp kaçınılmaz olarak var oluyor: Benlik. Hem kaybolmaya hem de tekrar tekrar yaratılmaya müsait bir kavram. İnsanın kendisini algılayışı. Nasıl algılarız kendimizi? Dışarıdan baktık mı hiç kendimize? Ne kadar uzaktan? Bu soruyu sorarken aklıma "Yürüyen Ölüler" kitabının sonunda, baş karakterlerden birisi olan Bryan'ın, ruhu bedenini kısa süreliğine terk etmişçesine kendisini dışarıdan seyretmesi geliyor. Kendimizi algılayışımız, etrafımızı saran bir kum fırtınası gibi sayamadığımız kadar çok şeyi içinde saklayan bir duruma benziyor. Kum fırtınasının daima içerisindeyiz. Bir şeyi algılayışımız, objektif ve bütüncül bir bakış açısından uzaklaşmaya son derece müsait. Aslında gördüğümüz şey, tam anlamıyla gerçekte var olduğu şekliyle görünen şey değil. Kaçınılmaz olarak benlik de öyle bence.

 

Benliğimize dair algımızda birbirine uzak olan iki kutuptan bahsetmek istiyorum: Benliğin aşırı önemsenmesi ve benliğin yok sayılması. Bazılarımız bu iki kutuptan birindeyiz, bazılarımız ise bu iki kutup arasında bir yerlerdeyiz. Bazen şu anda yaşamakta olduğumuz dünyada çevremizi saran dertler, bizi bekleyen kaygılar çok büyük görünür. Bizim dertlerimiz, kaygılarımız öylesine büyüktür ki sanki sonsuza kadar kalıcı ve derindir. Bu noktada benliğin aşırı önemsenmesinden bahsetmek mümkündür. Kendimizi, yaşamış olduğumuz bu hayat içerisinde çok merkezi bir konuma koymuşuzdur ve her sorun asla geçici olmayan korkunç büyüklükte bir canavara dönüşmüştür. Burada, dünyaya oldukça küçük bir pencereden baktığımızı söyleyebiliriz. Çünkü baktığımız bu küçük pencereden, koskoca dünyaya ait küçük bir kesiti görürüz ve bunu bütün manzara olarak kabul ederiz. Bu yüzden benliğimizi yaşamımızın merkezine koyma işini abarttığımızda yaşadığımız sorunların oldukça büyük görünmesi kaçınılmaz olacaktır. Farklı bir ifadeyle; sorunlarımızın evrensellikten uzak, tamamıyla bize özgü olduğu yanılgısı belirecektir. Böyle bir durumda; başkalarına karşı duyarlı olma, dünyadaki başka sorunlara da kulak verme, diğerlerinin de belli bir derecede dertlerini dinleyebilmeye tahammül gösterme yetimizi kaybetmekle karşı karşıya kalabiliriz.

 

Diğer kutuba baktığımızda ise benliğin yok sayılmasını görüyoruz. Bu da dünyaya oldukça geniş bir pencereden bakmayı, hayatımızdaki sorunların tamamıyla geçici olduğunu bilmeyi içeriyor. Bugün dert ettiğimiz şeyi muhtemelen yıllar sonra dert etmiyor olacağız. İşi daha da ciddi bir noktaya sürükleyecek olursak, binlerce yıldır var olan insanlıkta milyarlarca yaşam bu dünyadan geldi geçti ve sayısız kaygı ve sorun yaşandı. Bunların hepsi de bir şekilde geçip gitti. Hayat yaşanmış ve yaşanacak olan kaygılarla ve benzer kaygıları yaşayan ama bu kaygıları kendine özgü sanıp hayatının merkezine koyan insanlarla doldurulmuş, dolayısıyla aslında her şeyin geçici olduğu gerçeği ortada... İlk bakışta ikinci kutbumuz, yani benliğin yok sayılması, sağlıklı gibi görünse de aslında ikinci kutbumuz da hiç sağlıklı değil. Çünkü benliğin yok sayılması da bir kutup. Her şeyde olduğu gibi burada da kutuplarda olmak zarar verici ve olumsuz anlamda sürükleyici. Evet, dünyaya geniş bir pencereden bakmak, hayatı bütüncül algılamak ve kendimizi merkeze koymadan her sorunun geçici olduğunu bilmek sağlıklı. Fakat bunu ölçülü yapmamız gerekiyor. Çünkü bunu da abarttığımızda, dünyaya ve yaşama dair aşırı kaygısızlık ve kayıtsızlık, yabancılaşma, gelecekten bir şey beklememe, hiçbir sorunu önemsemeyip yaşamda anlamı kaybetme gibi tehlikeler bizi bekliyor olabilir. Dolayısıyla dengeyi tutturmalıyız.

 

Bazen, bunu hissettiğim çok zaman olmuştur, kendi sorunlarımı fazla önemseyip hayatımın merkezine koyduğumu ve hayatta daha büyük sorunlar olduğunu göz ardı ettiğimi fark ederim. Böyle zamanlarda aslında benim sorun olarak gördüğüm şeylerin başka birisinin hayatı için sorun olmayacağını anlarım. Çünkü o, çok daha zorlu hayat koşullarında yaşıyordur ve benim iyi yanlarını göremeden büyüttüğüm kaygılarla dolu hayatım onun için mükemmel bir hayat bile olabilir. Bazense, dünyanın başka bir köşesinde tanımadığım bir insanın benimkine göre kat kat büyük olan sıkıntılarını içimde duyumsayıp üzüldüğümü hissederim. Dünya, hüzünlerle dolu dengesiz bir yer ve yaşanamadan biten sayısız hayat var. Fakat bu tarz düşüncelere de kendimi çok kaptırdığımda, yani kendi sorunlarımı yok sayıp dünyanın sorunlarına odaklandığımda yine sağlıksız bir düşünceye sürüklendiğimi fark ederim. Kendi yaşamım içinde zamanla oluşan o bilindik, geçici sorunları da bu sorunları yok saymayı da abartmamak en sağlıklısı sanırım...

 

Kutuplar, kafamın içinde dolaşıyorlar ve beni yargılamak için can atan her sesten bir parça söz topluyorlar.

 

Kutuplar sağlıklı değildir, bir şekilde taraf olmaya zorlar. Kutuplar, bulunulan konum ve algılanan dünya dışında hiçbir gerçekliği kabul etmez. Bu benlik için de geçerli. Benliği aşırı önemsemek de benliği yok saymak da kutuplara hizmet eder... Fakat içimizdeki kutupları bütünleştirebiliriz. Şu ya da bu taraf olmak zorunda değiliz. Hepimiz farklı konularda içimizde kutupları barındırabiliriz. Belki de bu kaçınılmazdır. Ve belki de asıl konu sadece içimizdeki kutupları bütünleştirebilmemizdir.

-Doğan Kiracı

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden