Çaresizliğimi Öğreniyor muyum? Her Başlangıç Aynı Son mudur?
Başardığımız bir iş karşısında motive olduğumuz gibi
başaramadıklarımız karşısında da demotive oluruz. Peki bu bizim yaşamımızda
hangi tür etkilere yol açabilir hiç düşündük mü? Ya da hiç başarısızlıklarımız
sebebiyle önümüze çıkan yeni engellerden çekindik mi? Belki de çekinmedik bile
sadece o engeli görmezden gelmeye başladık, içimizde bir yerde artık bunu
halledebilecek gücümüzün olmadığını düşündük. Bunu bize yapan kim, biz niçin
buna adapte olduk, kim bize bunu öğretti? Aslında cevap çok basit arkadaşlar
bunu kendi kendimize başardık. Biz, onca şeyi halledebileceğimizi düşünürken
yaşadığımız başarısızlıklar, aşamadığımız engeller, içselleştirilmiş
duygularımız bizi öğrendiğimiz bir çaresizliğe itti.
Pozitif psikolojinin kurucu Martin Seligman ve
arkadaşları 1967 de bir deney gerçekleştirdi. Bu deneyde üç gruptan oluşan
farklı köpek toplulukları vardı. Kaçma grubundaki köpeklere deney odasına
alınıp şok verildikten sonra şoku kesebilecekleri bir düğme verilmiştir.
Köpekler düğmeyi fark ettikten sonra bu düğmeye basıp şoku durdurmuşlardır.
Çaresizlik grubundaki köpeklere düğme verilmemiş ve şoka maruz bırakılmıştır.
Deney grubundaki köpekler ise bu aşamayı yaşamadan diğer kısma geçmiştir.
İkinci kısımda köpekleri bir odaya koyup iki bölüme ayırmışlar ve şokun
verileceğine dair ışık gönderilmiştir. Kaçma grubundaki köpekler ışığı
algılayıp diğer bölmeye geçmiş, deney grubu şokun verilmesi halinde diğer
bölmeye geçmiş, çaresizlik grubu ise diğer bölmeye geçmemiştir. Peki sizce
çaresizlik grubundaki köpekler niçin diğer köpekler gibi şoktan
kurtulabilecekken bunu gerçekleştirmeyip şoka boyun eğmiştir, niçin bir çıkış
yolu aramamıştır?
Köpekler ilk kısımda
verilen şoku aşmayı deneyip aşamayınca ikinci kısımda bunu durduramayacaklarını
öğrenmişler ve boyun eğme davranışını göstermişlerdir. Seligman ve arkadaşları
köpeğin bu davranışına öğrenilmiş çaresizlik demiştir. Biz bu deneyi insan
yaşamına uyarlayacak olursak aslında hayatımızı ne denli etkilediğini
göreceğiz. Örneğin; sürekli düşük aldığımız ders notumuz ve sonrasında bunu
kabullenip çalışmamamız, sigarayı bırakmayı deneyip başaramadığımızda artık ona
mahkum olmayı kabullenmemiz ya da girişimcilikle uğraştığımızda birkaç kez
hataya düşüp para kaybettikten sonra önümüze çıkan fırsatları değerIendiremememiz…
İşte gördüğümüz gibi
aslında negatif düşüncelerden kaçabilecekken daha önceden edindiğimiz bilgiler
sebebiyle sanki her deneyimin bizi aynı sonuca ulaştıracağını düşünüyoruz ve
buna inanıyoruz. İnançlarımız davranışlarımız üzerinde çok güçlü bir etkiye
sahiptir. Davranışlarımızı kontrol etmek istiyorsak ilk önce inandığımız
şeylere odaklanmalıyız neyim ve ne olmak istiyorum demeliyiz. Bunu yapmak için
ise bireysel farkındalıklarımızı bilmeli içimizde bir yerde var olan o küçük
çocuğa başkalarının ihtiyacı olmadan güvenmeli ve inanmalıyız. UNUTMAYIN! “İnsan
ancak düştüğünü fark ederse ayağa kalkar.” Her insan yaşam denen bu küçük
anlarda düştüğü gibi kalkmasını bilirse hayatın tadını alabilir. Size düşmekten
korkun demiyorum korkmadan ayağa kalkabilmeyi kendinize görev edinin emin olun
eğer hayatınızda bir kurtarıcı varsa o sizden başka kimse değil.
Yorumlar
Yorum Gönder