Çaresizliğimi Öğreniyor muyum? Her Başlangıç Aynı Son mudur?

Başardığımız bir iş karşısında motive olduğumuz gibi başaramadıklarımız karşısında da demotive oluruz. Peki bu bizim yaşamımızda hangi tür etkilere yol açabilir hiç düşündük mü? Ya da hiç başarısızlıklarımız sebebiyle önümüze çıkan yeni engellerden çekindik mi? Belki de çekinmedik bile sadece o engeli görmezden gelmeye başladık, içimizde bir yerde artık bunu halledebilecek gücümüzün olmadığını düşündük. Bunu bize yapan kim, biz niçin buna adapte olduk, kim bize bunu öğretti? Aslında cevap çok basit arkadaşlar bunu kendi kendimize başardık. Biz, onca şeyi halledebileceğimizi düşünürken yaşadığımız başarısızlıklar, aşamadığımız engeller, içselleştirilmiş duygularımız bizi öğrendiğimiz bir çaresizliğe itti.                                                                                            

Pozitif psikolojinin kurucu Martin Seligman ve arkadaşları 1967 de bir deney gerçekleştirdi. Bu deneyde üç gruptan oluşan farklı köpek toplulukları vardı. Kaçma grubundaki köpeklere deney odasına alınıp şok verildikten sonra şoku kesebilecekleri bir düğme verilmiştir. Köpekler düğmeyi fark ettikten sonra bu düğmeye basıp şoku durdurmuşlardır. Çaresizlik grubundaki köpeklere düğme verilmemiş ve şoka maruz bırakılmıştır. Deney grubundaki köpekler ise bu aşamayı yaşamadan diğer kısma geçmiştir. İkinci kısımda köpekleri bir odaya koyup iki bölüme ayırmışlar ve şokun verileceğine dair ışık gönderilmiştir. Kaçma grubundaki köpekler ışığı algılayıp diğer bölmeye geçmiş, deney grubu şokun verilmesi halinde diğer bölmeye geçmiş, çaresizlik grubu ise diğer bölmeye geçmemiştir. Peki sizce çaresizlik grubundaki köpekler niçin diğer köpekler gibi şoktan kurtulabilecekken bunu gerçekleştirmeyip şoka boyun eğmiştir, niçin bir çıkış yolu aramamıştır?  


 

 

Köpekler ilk kısımda verilen şoku aşmayı deneyip aşamayınca ikinci kısımda bunu durduramayacaklarını öğrenmişler ve boyun eğme davranışını göstermişlerdir. Seligman ve arkadaşları köpeğin bu davranışına öğrenilmiş çaresizlik demiştir. Biz bu deneyi insan yaşamına uyarlayacak olursak aslında hayatımızı ne denli etkilediğini göreceğiz. Örneğin; sürekli düşük aldığımız ders notumuz ve sonrasında bunu kabullenip çalışmamamız, sigarayı bırakmayı deneyip başaramadığımızda artık ona mahkum olmayı kabullenmemiz ya da girişimcilikle uğraştığımızda birkaç kez hataya düşüp para kaybettikten sonra önümüze çıkan fırsatları değerIendiremememiz…                      

İşte gördüğümüz gibi aslında negatif düşüncelerden kaçabilecekken daha önceden edindiğimiz bilgiler sebebiyle sanki her deneyimin bizi aynı sonuca ulaştıracağını düşünüyoruz ve buna inanıyoruz. İnançlarımız davranışlarımız üzerinde çok güçlü bir etkiye sahiptir. Davranışlarımızı kontrol etmek istiyorsak ilk önce inandığımız şeylere odaklanmalıyız neyim ve ne olmak istiyorum demeliyiz. Bunu yapmak için ise bireysel farkındalıklarımızı bilmeli içimizde bir yerde var olan o küçük çocuğa başkalarının ihtiyacı olmadan güvenmeli ve inanmalıyız. UNUTMAYIN! “İnsan ancak düştüğünü fark ederse ayağa kalkar.” Her insan yaşam denen bu küçük anlarda düştüğü gibi kalkmasını bilirse hayatın tadını alabilir. Size düşmekten korkun demiyorum korkmadan ayağa kalkabilmeyi kendinize görev edinin emin olun eğer hayatınızda bir kurtarıcı varsa o sizden başka kimse değil.

Hatice Akın

Kaynakça: http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/40/497/5903.pdf


 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden