İz’olasyon
İnsan, karşı konulamaz bir biçimde dünya üzerinde yalnızdır.*
Varoluşun kendiliğinden gelen yalnızlığıyla insan,
bu kendiliğinden yalnızlığı aşabilmek umuduyla, yaşam serüveni boyunca dünya
üzerinde bir iz olabilmek, anlam bulabilmek adına adımlarını dünyaya atar.
Dünyaya bu adımları atarken, değişken olarak, bu adımları görmesini istediği
bir öteki’nin varlığına ihtiyaç duyabilir. Öteki’ne olan bu ihtiyaç, kendi
varlığının dünya üzerindeki bir kabulü olarak ele alınabilir. Nitekim öteki,
ben’dir. Tüm bu doğrultular üzerinde insan, kendisini görmesini isteyecek bir
öteki’ye ihtiyaç duyarken, duymamayı da tercih edebilir. Bu bağlamda durum,
iradi yalnızlık ve zoraki yalnızlık olarak iki tür yalnızlık çeşidiyle ele
alınabilir.
İradi yalnızlık
üzerinde insan, kendi benine, içine yönelerek kendi varoluş yolculuğunda
kendisine eşlik etmek üzere bir yola çıkar. Bu izolasyon türünün tekin olmayan
yapısında insan, zaman zaman kendisini kırılmış ve düşmek üzere olan bir ağaç
dalı gibi hissedebilir. Bu, iradi yalnızlığın getirmiş olduğu olağan bir
koşuldur. Fakat yine iradi yalnızlıkta kişi, bir ötekine zoraki ihtiyaç duymaz.
Kişi, kendiliği vasıtasıyla dünyadaki varoluşunun, bir başkasına ihtiyaç
duymadan da var olduğuna ilişkin bilinç taşır. Kısacası iradi yalnızlık,
bireyin kendi psişesine erişmeyi amaçladığı bir formdur.*
Kendisi için tekin olmayan bir yaşantı süren kişi,
dünya üzerinde kendi benliğini ifade edebilecek bir öteki’ne sahip değildir.
Fakat bunu tercihen gerçekleştirmiş olan kişi, bu yolculuk içerisinde bir
öteki’ne fazla ihtiyaç duymaz. Dünya üzerindeki anlam sürecini bu formda
yürüten insanın, izleri ve adımları kendi içinedir. Kendi benliğindeki öteki’ne,
yani kendisine hitap etmeyi arzulayan iradi yalnızlıkta insan, kendi varoluşsal
yalnızlığını, kendiliğiyle doldurmayı amaçlar. Bu süreç içerisinde elbette
öteki olanlardan tam anlamıyla izole değildir. Anlamlı ilişkiler sürdürmeye
devam eder. Fakat ötekine karşı zorunlu bir ilişki isteğinde bulunmaz. Ötekine
zorunlu olarak duyulmayan bu istek, kişinin ötekiyle sağlıklı ilişkiler
geliştirmesine ön koşul olur. Yani kendi varoluşsal yalnızlığının kabulünü
sağlayan kişi, ötekiyle olan anlamlı ilişkilerinde sağlıklı yapılar yakalar.
Diğer bir
izolasyon türüne bakıldığında, bu kişinin pek de hazzetmediği bir izolasyon
türü olarak, zoraki yalnızlık görünür. İşte kendisini ortaya koyan dehşet bir
felaket, zoraki yalnızlığın ta kendisi. Kişi, kendisini yalnızlığın
doruklarında hissederek, bir öteki olana mutlak, zorunlu bir ihtiyaç duyar.
Kendisiyle kalıyor olması, cehennemdir onun benliğine. O’nun kendi yaşamının
kendine has bir anlamı bulunmaz. Yaşam, ancak bir ötekinin varlığı ile anlam
bulabilir. Dünya üzerinde hiçbir öteki tarafından tercih edilmemiş olandır o.
Kendi
seçimine dayanmayan bu yalnızlık türünde insan, öteki olan herkes tarafından
terk edilmiş ve yapayalnız hisseder. Çevresini saran ağaçlar tarafından dahi
umursanmayan bir eve benzer şekilde. Ki nihayetinde, bu kişinin kendiliğinde
bulunan bir eve sahip olmadığından, kendisindeki bu yalnızlığı hayatı üzerinde
merkeze alması olasıdır. Kişi yürür, zaman zaman kendi içine de yönelir fakat
orada saatlerce olan arayışından kimseyi bulamaz, hatta belki kendini bile. Kendisini
dahi bulamayan kişi, bundan dolayı ötekine ihtiyaç duyar. Ötekinin varlığı
yoluyla kendi varoluşunu tasdiklemeyi amaçlar. Bu öteki ihtiyacını gidermek
için kişi, kendisini topluma adar. ‘’Ne zaman insan duygularını ya da
arzularını engellese, toplumun dayattığı ‘gereklilik’leri kendi dileğiymiş gibi
kabul etse, kendi muhakemesine güvenmese veya kendi potansiyelini bastırsa
bunun bir sonucu olarak kişi için yalıtım ortaya çıkar.’’ der Irvin Yalom. Dolayısıyla
bu yalnızlık tipinde insan, kendi tekinsiz yalnızlığından kaçışa başvurmak
adına toplumu ve onun değerlerini tercih eder. Artık kendine ait değildir o.
Zoraki olmayı kendi kendine doğrular. Kişinin bu yapıdan çıkabilmesi için ise,
ona ait olan yaşamsal formlarını, değerlerini hatırlatmak gerekir.
Kısacası insan, kendi yaşamıyla ilgilendiği düzeyde
yalnızdır. Bu yalnızlığa karşın sorumluluk, yaşam üzerinde yaratıcılığı ortaya
çıkarır. Sorumluluk ve dünya üzerinde eylem ortaya koymaya çalışmak, iradi
yalnızlık duygusunu geliştirirken, tüm bunlardan uzak olmak ise zoraki
yalnızlık, dünyaya bırakılmışlık düşüncesini geliştirir. İnsanın anlam arayışı,
bu yalnızlığı ve anlamsızlığı ortadan kaldıracaktır…
Serdar Görkem Saka
İlgili(*) Alıntılar İçin Yararlanılan Kaynak
Irvin D. Yalom- Varoluşçu Psikoterapi
Yorumlar
Yorum Gönder