İz’olasyon

İnsan, karşı konulamaz bir biçimde dünya üzerinde yalnızdır.*

Varoluşun kendiliğinden gelen yalnızlığıyla insan, bu kendiliğinden yalnızlığı aşabilmek umuduyla, yaşam serüveni boyunca dünya üzerinde bir iz olabilmek, anlam bulabilmek adına adımlarını dünyaya atar. Dünyaya bu adımları atarken, değişken olarak, bu adımları görmesini istediği bir öteki’nin varlığına ihtiyaç duyabilir. Öteki’ne olan bu ihtiyaç, kendi varlığının dünya üzerindeki bir kabulü olarak ele alınabilir. Nitekim öteki, ben’dir. Tüm bu doğrultular üzerinde insan, kendisini görmesini isteyecek bir öteki’ye ihtiyaç duyarken, duymamayı da tercih edebilir. Bu bağlamda durum, iradi yalnızlık ve zoraki yalnızlık olarak iki tür yalnızlık çeşidiyle ele alınabilir.

 İradi yalnızlık üzerinde insan, kendi benine, içine yönelerek kendi varoluş yolculuğunda kendisine eşlik etmek üzere bir yola çıkar. Bu izolasyon türünün tekin olmayan yapısında insan, zaman zaman kendisini kırılmış ve düşmek üzere olan bir ağaç dalı gibi hissedebilir. Bu, iradi yalnızlığın getirmiş olduğu olağan bir koşuldur. Fakat yine iradi yalnızlıkta kişi, bir ötekine zoraki ihtiyaç duymaz. Kişi, kendiliği vasıtasıyla dünyadaki varoluşunun, bir başkasına ihtiyaç duymadan da var olduğuna ilişkin bilinç taşır. Kısacası iradi yalnızlık, bireyin kendi psişesine erişmeyi amaçladığı bir formdur.*

Kendisi için tekin olmayan bir yaşantı süren kişi, dünya üzerinde kendi benliğini ifade edebilecek bir öteki’ne sahip değildir. Fakat bunu tercihen gerçekleştirmiş olan kişi, bu yolculuk içerisinde bir öteki’ne fazla ihtiyaç duymaz. Dünya üzerindeki anlam sürecini bu formda yürüten insanın, izleri ve adımları kendi içinedir. Kendi benliğindeki öteki’ne, yani kendisine hitap etmeyi arzulayan iradi yalnızlıkta insan, kendi varoluşsal yalnızlığını, kendiliğiyle doldurmayı amaçlar. Bu süreç içerisinde elbette öteki olanlardan tam anlamıyla izole değildir. Anlamlı ilişkiler sürdürmeye devam eder. Fakat ötekine karşı zorunlu bir ilişki isteğinde bulunmaz. Ötekine zorunlu olarak duyulmayan bu istek, kişinin ötekiyle sağlıklı ilişkiler geliştirmesine ön koşul olur. Yani kendi varoluşsal yalnızlığının kabulünü sağlayan kişi, ötekiyle olan anlamlı ilişkilerinde sağlıklı yapılar yakalar.

 Diğer bir izolasyon türüne bakıldığında, bu kişinin pek de hazzetmediği bir izolasyon türü olarak, zoraki yalnızlık görünür. İşte kendisini ortaya koyan dehşet bir felaket, zoraki yalnızlığın ta kendisi. Kişi, kendisini yalnızlığın doruklarında hissederek, bir öteki olana mutlak, zorunlu bir ihtiyaç duyar. Kendisiyle kalıyor olması, cehennemdir onun benliğine. O’nun kendi yaşamının kendine has bir anlamı bulunmaz. Yaşam, ancak bir ötekinin varlığı ile anlam bulabilir. Dünya üzerinde hiçbir öteki tarafından tercih edilmemiş olandır o.

 Kendi seçimine dayanmayan bu yalnızlık türünde insan, öteki olan herkes tarafından terk edilmiş ve yapayalnız hisseder. Çevresini saran ağaçlar tarafından dahi umursanmayan bir eve benzer şekilde. Ki nihayetinde, bu kişinin kendiliğinde bulunan bir eve sahip olmadığından, kendisindeki bu yalnızlığı hayatı üzerinde merkeze alması olasıdır. Kişi yürür, zaman zaman kendi içine de yönelir fakat orada saatlerce olan arayışından kimseyi bulamaz, hatta belki kendini bile. Kendisini dahi bulamayan kişi, bundan dolayı ötekine ihtiyaç duyar. Ötekinin varlığı yoluyla kendi varoluşunu tasdiklemeyi amaçlar. Bu öteki ihtiyacını gidermek için kişi, kendisini topluma adar. ‘’Ne zaman insan duygularını ya da arzularını engellese, toplumun dayattığı ‘gereklilik’leri kendi dileğiymiş gibi kabul etse, kendi muhakemesine güvenmese veya kendi potansiyelini bastırsa bunun bir sonucu olarak kişi için yalıtım ortaya çıkar.’’ der Irvin Yalom. Dolayısıyla bu yalnızlık tipinde insan, kendi tekinsiz yalnızlığından kaçışa başvurmak adına toplumu ve onun değerlerini tercih eder. Artık kendine ait değildir o. Zoraki olmayı kendi kendine doğrular. Kişinin bu yapıdan çıkabilmesi için ise, ona ait olan yaşamsal formlarını, değerlerini hatırlatmak gerekir.

Kısacası insan, kendi yaşamıyla ilgilendiği düzeyde yalnızdır. Bu yalnızlığa karşın sorumluluk, yaşam üzerinde yaratıcılığı ortaya çıkarır. Sorumluluk ve dünya üzerinde eylem ortaya koymaya çalışmak, iradi yalnızlık duygusunu geliştirirken, tüm bunlardan uzak olmak ise zoraki yalnızlık, dünyaya bırakılmışlık düşüncesini geliştirir. İnsanın anlam arayışı, bu yalnızlığı ve anlamsızlığı ortadan kaldıracaktır…

Serdar Görkem Saka

 

İlgili(*) Alıntılar İçin Yararlanılan Kaynak

Irvin D. Yalom- Varoluşçu Psikoterapi

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden