TOPLUM BİREYE İNDİRGENDİĞİNDE
Kendi düşünce şehrine girdiğinden beri huzursuz. Tarifi olmayan bir boşluk hissi bu. İçi küflenip kararmış sanki. Eskiden beri eriyormuş da artık yokluğa doğru yol almış gibi hissediyor çok kez. Anlayamadığı bir takım düşünceler var. Neredeyse hepsi yabancı. Tanıdık değiller ve aslında hiç bir zaman tanıdık olmadılar. İşin tuhaf yanı ise bunu hayatında ilk kez fark etmesiydi. Adım atamıyor düşünce yumaklarının içinde. Her biri kollarına, bacaklarına sarılmış. Dört bir yandan alarm sesleri yükseliyor aynı anda, kırmızı bir uyarı ışığı eşliğinde. Adım atmak için çabaladıkça alarmlar ince bir bedene bürünüp beyninin içine giriyorlar sanki. Öyle bir mekanizma ki bu; kendisine ait olana yönelmesine, kendisini bulmasına hatta aramasına bile müsaade etmiyor.
Görünürde saydam olan duvarlar görüyor ve kaçınılmaz olarak
hepsinin içinden geçebileceğini zannediyor. Duvarlara doğru hızla koşmaya
başlıyor, gittikçe hızını artırıyor fakat beklenmedik bir biçimde duvara
çarpıyor. Sarsıntıyla dönen başını kaldırıp baktığında duvarda tanıdık bir yüz
görüyor. Sonra korkup geri çekiliyor. Görüntünün bir yanılsama olduğunu
düşünüyor, bir müddet bekledikten sonra kafasını kaldırıp tekrar bakmaya
cesaret ediyor ve aynı yüzün hala karşısında olduğunu görüyor. Şaşkınlıkla
etrafa bakınıyor ve diğer duvarlarda da birtakım yüzler görmeye başlıyor. Bir
duvarda annesinin, bir duvarda babasının, birinde sürekli yargılamasından
korktuğu arkadaşının, birinde hayır diyemediği akrabasının, birinde ilkokul öğretmeninin
yüzü var. Ve daha niceleri...
Değer sisteminin, verdiği kararların, bir olayı
yorumlayışının temelinde hep çevresi var. İçindeki yargılayıcı sesler,
cezalandırıcı ebeveyn konuşmaları ve toplumun kültüründen kapılan bazı
kalıplar. Hepsi de ellerini ve kollarını bağlayan, kendi değer sistemini
oluşturmasını engelleyen birer dayatma. Günlük hayatın içinde yaşadığı en ufak
olaydan en büyük olaya kadar tüm yorumlayışları aslında kendine ait değil.
Harekete geçmek istediğinde veya kendi yolunda gitmek istediğinde, içindeki
yargılayıcı sesler onu anında durduruyor ve cezalandırıyor. Suçluluk duygusunu
çok yakından tanıyor- kendi değer sistemini oluşturamayan, kararlarını hep
yargılanma korkusu içinde alan diğer insanlar gibi. Sağlıklı olanın ne olursa
olsun toplumun benimsediği kalıp fikre uyum sağlamak olduğunu düşünüyor. Çünkü
toplum farklı olanı istemiyor, belki de bölünmez yapısı için tehdit olarak
görüyor. Bunun yersiz bir korku olduğunu anlatmak ise mümkün görünmüyor onun
için, çünkü insanlar gruplaşmaya eğilimliler. Toplumu bireyler değil gruplar
oluşturuyor, bu yüzden belki de toplumun temeli zengin sayısız düşünce değil,
birkaç kalıplaşmış düşünce.
O da kaçınılmaz olarak o kalıp düşüncelerle hareket ediyor.
Kendisine ait olduğunu zannettiği en basit şey bile-en ufak düşünce birimleri,
verdiği en küçük kararlar- aslında kendisine ait değil. Neredeyse tamamı
başkalarına ait. Bunu yargılandığı için yapıyor, verdiği kararlarda aslında
kendisinin iyiliğine değil başkalarının iyiliğine çalışmış oluyor. Fakat
başkalarının iyiliğine çalıştığında yargılanmaktan, eleştirilmekten kurtulduğu
için kendi iyiliğine çalıştığını zannediyor. Kendisini aramaya çıkmadığı için,
kendisini iyi yapanın her zaman için bu olduğunu zannediyor.
Kayboluşunun kökeninde hatırlayamadığı zamanların da olduğu
yadsınamaz bir gerçek. Dünyayı tanırken ve anlamlandırırken model aldığı ve
bağlanmaktan başka seçeneğinin olmadığı kişilerin yanlış tutumları en bariz
rolleri oynuyor. Bu kaçınılmaz. İnsan ömrünün keşfedilmeye en ihtiyaç duyulan
döneminde kim bilir nasıl kalıp düşüncelere mazur kaldı? Zihninin derinlerine
kadar işlenen yanlış yargılar kim bilir ne kadar fazla? Gözlerini kapatıyor ve
bir karanlıkta, belki bir köşede umursanmamış hatta toplumun kalıp yargılarını
ezberleyip etrafa bağıranlarca üzerine basılıp geçilmiş olan ruhunu bulmaya
çalışıyor.
Toplum ve aile dengeli bir şekilde bir bireyin kendine özgü
bir biçimde yetişmesine müsaade mi ediyor yoksa içlerinde dünyaya gelen her
bireyi aynı yargılara sahip olsun diye belirli kalıplara sokmaya çalışarak mı
yetiştiriyor? Kendine sormadan edemiyor: "Şu an düşünen kişi ben miyim,
yoksa toplumun bireye indirgenmiş hali mi?"
-Doğan Kiracı
Muthiş tespitler ve akıcı bir anlatım. Bayıldım teşekkürler.
YanıtlaSilÜslup... Konu.... Betimlemeler... Anafikrin hikayeyle verilmesi... Muhteşem
YanıtlaSilElinize sağlık :)
YanıtlaSilDüşünce denizinde boğulmak kavramını bana oldukça içten şekilde yaşatan bir anlatım. Etkili.
YanıtlaSilTesadüfen denk gelip okudum :), Oldukça beğendim, düşüncelerini çok güzel kelimeler ile ifade etmişsin, meslektaşım Doğan'ı tebrik ederim. Daha nice güzel yazılarını okumak dileğiyle.
YanıtlaSilDeğerli yorumlarınız için çok teşekkür ederim hocam😊
Sil