Anlam ve Haz Karmaşasında Ölüm
Birçoğumuz, gündelik yaşantılarımızda sıkkınlık, bunalma gibi boşluk, anlamsızlık, amaçsızlık duygularıyla karşı karşıya kalırız. Peki nedir bu gündelik yaşantımızda sürekli bize uğrayanlar, oldukları gibi mi görünmektedir gerçeklikleri? Neler anlatmaya çalışmaktadır sürekli bizlere?
İnsani eylemlerin biricikliği, dünya şemasını
bireyin benliğine ifade etmesinde, ona bu gerçekliği kabul ettirmekte ona
zorluk yaşatır. Kişi, bu durumla beraber
yalnızlık gerçekliğiyle yüzleşir. Eylemlerin ve deneyimlerin sonunda ortaya
çıkan, ‘’kişi, sonunda ancak kendi hayatını yaşar’’* gerçekliği, ötekiyle olan
bağların ‘’ben’’ üzerindeki etkisini sorgulatır ve bireye bazı açılardan dünya
gerçekliklerini açığa koşar. Bu gerçekliklere baktığımızda, başlangıçta ve
sonuçta, tüm eylemlerin, anlamların, sorumlulukların sonunda açığa çıkan ölüm
karşımıza çıkar. Ölüm gerçekliğiyle yüzleşmekten uzaklaşmak, kişiyi
sonsuzmuşçasına bir sisteme ait olmak ihtiyacına iter.
Kişiler, toplumlar kendilerine öyle güzel sistemler
kurarlar ki, içerisinde bulunmuş oldukları dünyadan tam anlamıyla bağımsız ve
pek tabii sonsuzmuşçasına hissederler. Sistem dışarısında kaldıkları anda
onları bulan yaşam gerçeklikleriyle karşı karşıya kaldıklarında-yani
yalnızlıklarıyla- boşluk duygularını ele almaktan kaçınıp, bu duyguyu akışına
bırakarak onu ele almaktan kaçınmayı tercih ederler. Sıklıkla bu yaşantısal
gerçekler, amaçsızlık ve anlamsızlık-nitekim yalnızlık duygusu-, kişiler her ne
kadar kaçınsalar da, kişileri gelir ve bulur. Bunun üzerine kurulmuş olan
düşüncesizlik, kendini bu anlamsızlık duygularından uzaklaştırarak farklı bir
yapıda eylem yoluyla bu anlamsızlık duygusunu aşmaya çalışır. Yaşam ise kendini
her fırsatta tekrar kendi çağrılarıyla bireye sunar. Yaşamın bize olan bu
çağrılarını bazen doğru yönlendirirken, bazen ondan kaçışlar gerçekleştirmeyi
tercih ederiz. Kişi, içine düşmüş olduğu bu anlam karmaşasıyla karşı karşıya
kaldığında çıkışsız bir dünya karmaşasına benzer bir şekilde, çıkışsız bir
binanın içinde kaldığını hisseder.
Anlam karmaşasını, çıkışsızlığı aşmak, kendini
birçok formda yaşama sunabilir. Nitekim kişiler, hazza yönelmek, olduğu yerde
oturup kalarak kendini akışa bırakmak, yaşamda eyleme vurmalar gerçekleştirmek
ve daha çoğaltılabilecek eylemlerle, haz alacakları eylemlere koşarlar. Öylece
oturup kalarak kendini akışa bırakmak da haz duygusu sayılabilir. Yalnızlıktan
haz almak, bir örnek olabilir. Bu bağlamda haz, kendisini anlam problemini
aşmada bir araç olarak açığa koşar.
Öyle ki, kişi sürekli olarak haz alacağı eylemlerin peşine düşmekle birlikte, bu haz alacağı eylemlerin devamlılığını sağlamak adına tüm benliğini ortaya koymaya kalkabilir-nesnelerin değişmesiyle birlikte, kişi ‘’haz’’ odağını temele alabilir-. Hazdan bir anlam oluşturan o kişi, anlamı ifade eden eylemi-x eylemini- yerine getirir, onu gerçek kılar ve o eylemin vermiş olduğu niteliğin, mutluluğun, yaşamdan kopmuşçasına bir sonsuzluk aidiyetinin hissine kavuşmayla, bu hissin hayatına yön vermesini ve hayatına anlam katmasını kabul eder. Bu anlam yolculuğunun, ötelemiş olduğu herhangi bir hayat gerçekliğiyle payı olup olmadığını düşünmek aklına geldiğinde, kişi yüklemiş olduğu bu anlamların gerçekliğinin içine şüpheyle düşer. Hazzın stabil kalması ve nesnelerin değişken olması, haz amacının içine şüpheyle düşmeye yol açar. ‘’Ne için haz?’’ sorusu, ilgili gerçekliğe yönelmek bağlamından doğru soru olabilir.
Serdar Görkem Saka
Alıntı İçin İlgili Kaynak:
Friedrich Nietzsche- Böyle Buyurdu Zerdüşt, syf.125,
Ataç Yayınları.
Yorumlar
Yorum Gönder