Son(suz)luluğa Giderken
Yaşam, bir plajda kumdan kale yaparken, biraz sonra gelecek olan dalgaların o kumdan kaleyi yıkacağını bilerek, var olmak cesaretinden oluşur. Sonu kesin ve belirli, geriye kalan zaman ise belirsiz ve şüphelerle doludur.
Kocaman bir fırlatılmışlıktır yaşam! Özünde varlığın
ne olduğunu, nerede olduğunu, neden olduğunu bilemeyişini-belirsizliği- ve
sonunda ölümün kesinliğini taşıyan bir fırlatılmışlık! Bu fırlatılmışlık
içerisinde insan, belirsizliğe ilişkin bazı tanımlamalar ortaya koyarak,
yaşamış olduğu belirsizliği ortadan kaldırmaya çabalar. Yaşadıkça bulur ve
bulduğunu unutur. Belki de yaşamın adil olmayan bir paradoksudur bu.
Yaşamda düalizm, onu anlamlı kılmakta bir nevi
yardımcı olur insana. Yaşamayı güzelleştiren unsur, bir gün ölecek olmanın
bilincini taşıyarak anı doğru değerlendirmekten, burada ve şimdi yaşantısını
pekiştirmekten geçer. Belirli kılma istenci ise, yaşamın belirsiz- nerede, ne
zaman, neden- oluşunun gerçekliğinden geçer. Yani söylemek istediğim, yaşamı
ölüm besler, belirli kılma isteğini ise belirsizliğin ta kendisi. Burada da
düalizm kendini açığa koşar. Düalizm, bu açıdan bakıldığında yaşam içerisinde
birçok eylemde ve yapıda kendini açığa koşar. Öteki yapıyı ve eylemi aşmak,
elde edileni ve sahip olunanı daha değerli kılar. Yani ölüm gerçeğiyle
yüzleşmiş olmak, yaşamı daha değerli hale getirir ve onu bir anlama kavuşturur.
Yaşam üzerinde insanın ortaya koymuş olduğu en büyük
varsayımlardan bir tanesi, biraz sonra ölmeyecek olmak varsayımıdır. Ölüm
gerçeğine ilişkin yapıda ise insan, biraz sonra dahi var olacağından kesin bir
eminlik duygusuyla yaşarken, ölümü öteler. Planlar kurar, bir sonraki günde
yaşayacağına ilişkin planlar, ölümünü öteleyen planlar. Bu varsayımın
gerçekliğiyle karşılaştığı zaman, açıklanamazlık, çaresizlik hissi yaşar.
Denizde kendisini kaybetmiş, nefes almakta zorluk yaşayan, boğuluyormuşçasına
çığlıklar atan bir bireyin yaşamış olduğu açıklanamazlık, çaresizlik hissine
benzer şekilde. Boğulabileceğini varsaymadan, cesaret göstererek o suya girer. Bu
çaresizliği aşmak ve bu çukurdan çıkmak adına kendisini bir sisteme ait
hisseder ve bu sistemin kendi varlığına, kendisine ilişkin düşüncelerini
sorgulamasını adar. Öyle ki kendisine-varlığına- vakti kalmaz. Kendisine
kalacak olan vakitleri sisteme adar, düşünmekten kaçar. Oysa ölüm oradadır-ya
biraz sonra ya da yıllar sonra kendisini bulacak olan-.Kendisini ölesiye bu
sistemin amaçları ve yapıları üzerine adayarak, oradaki anlamı kendi kişisel
anlamıymışçasına yaşamayı tercih eder. Sanki kendisini bekleyen, ona yaşamak
gibi bir sorumluluk getirmiyormuşçasına. Dolayısıyla kişi, sonsuz bir
varlıkmışçasına-ölümün belirsizliğinden kaynaklanan- dünya üzerinde sisteme ait
ya da kendine ait olmayan eylemler ortaya koymaya devam eder.
Ölüme içkin sonsuzluk düzleminin gerçek olmadığını fark eden birey ise, onun temelinde yaşama anlam verme potansiyeliyle, sorumluluğuyla, kendisiyle yüzleşir, yaşamın kendiliğinden gelen bir anlamı olmadığını bilir, bu anlamsızlık yolunda var olmuş bir fenomen olarak kişisel bir anlam üretmek maksadıyla kendi yaşamına döner. Kişinin kendi olma potansiyeline ilişkin ortaya koymuş olduğu bu çabalar, bireyin otantik oluşunu sağlar. Otantiklik, kişinin kendi hayatının yazarı olması demektir. Ölümün gerçekliğinin kabulü, buna karşın kişinin, kendi eylemleriyle kendi yaşamını inşa edişi. Ona sistem tarafından, öteki tarafından sunulanın dışına çıkarak kendi değerlerinin özünü inşa etmektir. Buna ilişkin canlılık, seçmek ve kendini inşa etmekle açığa çıkar. Yani sistem tarafından kendisine atfedilen değerleri kabul ederek, ölüme ilişkin düşünsellerden kaçışın tam aksini içerir. Buradaki deneyimin bireyselliği de, varoluşsal yalnızlığı ifade eder.
“Tabii kuyuda olduğunu fark etmeyenin, kurtulmak gibi bir derdi de olmaz. Kurtulmak istemeyen için kuyu yoktur.’’*
Serdar Görkem Saka
Alıntı:
Hakim ile Genç, Mehmet Lütfi Arslan syf.55
Yorumlar
Yorum Gönder