Özün Dışa Vurumu

Sanat, alışılmışlıkların olağan dışı yaşantılara dönüştürüldüğü bir süreçtir. Bu süreçte sanatçı varoluşunun sınırlarını keşfederek birey olarak kendiliğinden öteye adım atar. Keşfin amacı güzel olan süjeyi bulmakken sanatçının bulduğu ve yüzleştiği kendi benliği olur. Sanatı arayan benliği,  sanata dönüşmüş kendiliği ile karşılaşır. Sanatçıların sanatı arama faaliyeti dış dünyaya karşı olduğunda dahi içsel süreçleri eserlerine akar. İçe Dalma yöntemleri ile buldukları ve aktardıkları ‘’realite’’, kendi psişelerinde gömülü olan ögelerdir. Bu yöntemle hareket eden, içsel deneyimlerini spontane olarak; irrasyonel bir biçemde tuvale akıtan Jackson Pollock içe dalma ve dışa vurma yöntemleri ile bizlere sanatın, süje olan sanatçının kendisi olduğunu çok iyi göstermektedir.


Kafasında varlığını koruduğu bozulmuş, yoğun ve karmaşık düşüncelerini yeni başlangıçların  ve yaşantıların tezahürü olan boş tuvale aktarması ile bozulmuş düşüncelerinin baskısını kontrol altına almaya çalışmıştır Jackson Pollock. Yaşantısının takibi yapıldığında ‘’karmaşık’’ görünen eserleri anlam kazanıyor; ressamın iç dünyasının özgün sanatı olduğu anlaşılıyordu.

1912 yılında dünyaya gelen Pollock babasının işi nedeniyle sık sık onunla seyahat etmişti. Bu sıralarda Yerli Amerika kültürünü keşfetti. Male and Female (1942) eserinde Amerika Yerlilerine göndermeleri bulunan Pollock kasıtlı olarak bunu yapmadığı belirtmiştir. Tüm bu göndermeler ressamın ilk anılarının ve bu anıların yarattığı yoğun heyecanın ürünü olabilir. Resim yaparken katarsis yaşadığını ileri süren Pollock, bilinç dışı bir dışa vurum gerçekleştirerek eski yaşantılarını aktarmış olabilir.

Pollock çalışmalarını özgün bir biçimde yürüttü. Tuvallerini yere koyardı ya da duvara yaslardı. Boyalarını tuval üzerine damlatır, fırça kullanmak yerine bıçak ya da sopa kullanırdı. Sürreal bir anlam taşıyan bu teknikler ressamın ruh haline göre farklılaşıyordu. Aktarımları ve aktarım araçları duygularına göre biçim alıyor; yoğun bir bağın varlığına ışık tutuyordu. Tekniklerinin bu denli farklı olması hayatının bir anında kontrol sahibi olmak istemesinden kaynaklanıyor olabileceğinin yanında içsel çatışmalarını kusması onda sağaltıcı bir etki yaratmış da olabilir.

Ciddi alkol bağımlılıkları, intihar teşebbüsleri, saldırgan davranışları, uzun zamanlar içe kapanık yaşaması ve minimal düzeyde iletişim kurması nedeniyle yaşamının bir döneminde psikolojik tedavi gören Pollock geçmiş yaşantıları referans alınarak değerlendirilmiştir. Sanatçının çocukluğunda annesi sık sık evden giderdi. Evde olduğu sürede ise ilgisiz bir tutum sergilerdi. Pollock anne ve babası kavga ettiğinde çatı katına çıkar tahtadan oyduğu bir oyuncak ile konuşurdu. Bu durum sanatçının çocukluğunda kaybettiği nesne olan annesinin yerine başka bir nesne koymasına sebebiyet vermiştir. Böylece kaybettiği ilk nesnenin yas sürecini başka bir nesne aracılığyla tolere etmeye çalışmıştır. Nesne imgesi eksikliği ressamın içinde bir boşluk oluşturmuştur, bu boşluk tuvalin kendisi olarak yorumlanabilir. Boşluk nedeniyle kendisini onarım çabasına giren Pollock tuvalin boş yüzeyini tamamen kapatmaya çalışarak içindeki boşluğu onarmaya çalışmıştır. Pollock’un eşi Lee Krasner ise Pollock’un annesinin tersine anaç bir karakterlidir. Pollock eş seçiminde kendi eksikliğini kapatabilecek birisini tercih etmiştir. Krasner ile kurduğu bağımlı ilişki annesi ile olan ilişkisinin yerine geçmiştir. Bu nedenle bazı zamanlar onu düşman olarak görmüştür. Bazı zamanlarda ise ondan kurtulmak isteği kendini göstermiş, bağımlılığı nedeniyle kurtulma girişimleri intihar teşebbüsleri ile kendisinde tezahür etmiştir.

Pollock eserlerine isim vermek istememiş, onları evrensel olarak addedmiştir. Bireysel bilinç dışı temelli eserleri kolektif bir bilinç dışı içermektedir. Resimlerine bakıldığında kimi zaman anneye duyulan öfke, kimi zaman II. Dünya Savaşı, kimi zaman da özgürlüğün timsali gök görülür. O zamana kadar ‘’dışarıda’’ aranan güzelin kaynağı, ressamın içerisinde en kusurlu ve eksik görünen yerinden ortaya çıkmıştı. Bireysel öyküsü toplumsal bir hale gelmiş, eserlerdeki bireysellik içerisinde herkes kendisinden bir parça bulur olmuştu.

Ufuk DUMAN

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden