Eserlerindeki Yaşamıyla Leonardo

 

Leonardo’nun çocukluk döneminde anneye dair ilk izlenimlerinin, gayrimeşru bir çocuk oluşunun, 5 yaşındayken annesinden ayrılarak dedesi ile yaşamaya başlamasının resimlerinde belirli başlı bazı etkilere neden olduğu düşünülüyor.


Leonardo’nun resimlerinde, kadın figürlerinin yüzündeki gülümseme, aslında anne tarafından emzirilmelere ve öpülmelere ilişkin anılardan türediği üzerinde yorumlar yapılmıştır. Psikanalitik bir yaklaşımla ele almaya başlarsak C. G. Jung’un anne arketipi üzerine söyledikleri bize epeyce ipucu veriyor. Her arketip gibi anne arketipinin de farklı farklı birçok tezahürü olduğunu söyler Jung. Bunların dadı, sütanne, tanrıça, bakire Meryem, Tanrı’nın anası, Kybele-Attis tiplemesi gibi birçok şekilde olabileceğini eklemiştir. da Vinci’nin resimlerindeki anne imgelerine baktığımızda da bakire Meryem, Leda, Mona Lisa gibi tiplemeler  görürüz.


Jung “…çocuk psikesi üzerindeki bütün o etkilerin tek kaynağı kişisel anne değil, anneye yansıtılan arketiptir; bu arketip anneye mitolojik bir arka plan vererek ona otorite, hatta tanrısallık katar”.

Leonardo’nun kayıp resmi Leda ve Kuğu tablosuna bakalım şimdi. Leonardo, Sparta kralı Tyndareos’un eşi Leda’yı bir kuğu kılığındaki Zeus ile betimlemiştir. Mite göre Zeus, kuğu kılığına girerek Leda’ya yaklaşmıştır. Kadın kuğuya sarılmış, lakin utangaç bir şekilde yerde duran çocuklarına bakmaktadır. Leonardo belki de Leda’ya; onu doğuran, sevecenlikle, içtenlikle emziren ve büyüten ama bir süre sonra onu bırakarak başka birisi ile evlenen annesini yerleştirmişti.

Ona hayat bahşeden, yaşamının ilk yıllarında sevgi veren fakat sonraları terk eden, bu yüzden nefret objesine dönüşen anne imgesi bir zıtlıkla var oluyordu belki de içinde. Mona Lisa’nın buruk, hüzünlü gülüşü bu durumla açıklanabilir miydi?

Freud, Mona Lisa’nın gülüşünün Leonardo’yu etkilediği, uzun zamandır içinde uyuyan bir şeyleri uyandırdığı görüşü üzerinde durmuştur. Muhtemelen bir anı uyandırıldığı ve bu anının sürekli dışa vurulma isteği olduğunu eklemiştir.

‘’o gizemli gülümseme bir zamanlar Caterina’nın yüzünde hayat bulmuştu ancak daha sonra Leonardo bu gülümsemeyi yitirmişti, Floransalı bu güzel hanımefendide bu gülümsemeye tekrar rastladığında ise kelimenin tam anlamıyla büyülenmişti.’’ S. Freud



Leonardo çok sayıda Meryem ve çocuk İsa tablosu yapmıştır. Bu tür konulara yönelmesinde, aldığı siparişlere ve dönemin sanat anlayışı dışında, sanatçının konuya duyduğu ilginin de önemli bir payı vardır. Bu bağlamda ilk olarak Meryem ve çocuk İsa ile Azize Anna resmine bakalım. Meryem, azize Anna’nın önünde yere eğilmekte ve oğlunun kuzuyu okşamasına izin vermekte. Meryem ve Azize Anna’nın her ikisinde de  Mona Lisa’da olan gülümseme vardır. Meryem’in annesi yaşlı ve olgun bir kadın gibi gözükmesi gerekirken daha genç tasvir edilmiş. da Vinci sanki İsa’ya iki tane anne vermiş gibidir, her ikisine de neşeli bir tebessüm kondurmuştur. Leonardo’nun ilk olarak öz daha sonra üvey annesi ile kaldığını göz önüne alırsak iki anne betimlemesi yapması çok da absürt gelmeyecektir.

Psk. Dan. Ufuk Duman

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden