ötekinin belleğinden öz’nelleşmeye

 

Elalemin belleğinden, nesnelliğinden koparak kendi öznelliğine, kendi oluş’una koşmanın verdiği yalnızlığa katlanmak gerekliliği, insanın yaşam üzerinde kendi gerçekliğini görmek deneyimine yakınlaşamamasıyla sonlanması olası bir ihtimaldir. Bu yalnızlığa katlanmayı göze almak, yaşamı tek celsede tinselleştirmekte ve onun anlaşılmasını, anlamlandırılmasını zorlaştırmakla(bireyselleştirmekle) birlikte şeffaflaştırmaktadır. Bu anlamlandırılışın yaşam üzerindeki formları, bireyin sıklıkla karşı karşıya kalmış olduğu gündelik yaşam mevzularında kendisini derinlerde gizler. Kaçınılan durumun ‘’rasyonalitesi’’, öznelleşmekten uzaklaştırırken, şey’leri yok etmeye çalışmayı açığa çıkarır. Kaçınan kişi, şey’leri gün içerisinde onlarca defa yok ettiğinin ‘’farkında olmayan’’ kişidir.

Otto Rank’ın düşüncesinin içeriğine göre; kaybetmekten korktuğumuz hayatı çok hızlı bir biçimde doldurmaya çalışırız ve içimizdeki ‘’hiç oluş/ölüm’’ kaygısının yansıyan yüzü olan ‘’yaşanmamış hayat’’ kendisini suçluluk bağlamında açığa çıkararak bize ‘’hiç oluş/ölüm’’ kaygımızdan ilişkilenir, sızıntılarımızdan ilişkilenerek gündelik hayatta açığa çıkar.

 ‘’Hiç oluş’un, ölümün’’ yaşam üzerinde yer bulan bir ifadesi de yalnızlık olarak karşımıza çıkmaktadır. Yalnızlıktan, ölümden ‘’kurtulmaya’’ çalışmanın, insanda seçmiş olduğu bazı savunmalar oluşturur. Irv Yalom’a göre bu savunmalar, bireyin ‘’özel olduğuna dair inancı’’ ile ‘’nihai kurtarıcıya sahip olma inancı’’ olarak temelde kendisini açığa çıkarır. Aynı zamanda ‘’öteki/başka özne’’ yoluyla açığa çıkardığımız korkularımızı, kaygılarımızı; gündelik yaşamda boşluklarımızdan sızmasına rağmen onu gör(e)memekte ısrarcı oluruz.

En önemli ‘’öteki/başka özne’’ olan anne, ilk nesnemiz olan anne, bu bağlamda ele alınabilir. Anne ile kurulan iletişimin, bir varlık olarak ‘’ben’’ öznesindeki etkileri, çok derin olmakla birlikte insan olmanın getirmiş olduğu bazı koşullar bağlamında da ele alınabilir.

Bizi yaşamda tutan narsisizmimizin dışında patolojik olan’a yönelirsek narsisizm/kibir/saldırganlık; ötekine yöneltilen ben mekanizmalarından açığa çıkar. Ötekinin varoluşu, ‘’ben’’ varoluşunu ‘’doyurmaya’’ yöneltir. Kökeni nerede yer almaktadır sorusu, temel olarak açığa çıkan en nihai soru olarak insanlığın akılsallığında soru işareti olarak yer alır. Ego’nun ölüm korkusu; öldürme, kurban etme, buna benzer aktiviteler yardımıyla azalır; bir başkasının ölümüyle insan kendi ölüm ‘’cezasından’’ kendisini kurtarır. Bizi yaşamda tutan narsisizmimizin, biricik oluşumuzun dışındaki patolojik narsisistik yapıya baktığımızda narsisizmde ‘’özel oluş’’, ‘’ötekilerden önemli oluş’’ düşünselleri açığa çıkar. Bu örüntü, özel olmayı ve ötekilerin değersizliğini pekiştirerek ‘’ölüm cezasını’’ başkasına atfetmeyi savunma olarak ego’ya sunar.

Fazlaca doyurulmak, yaşam boyu doyurulacak olmak düşüncesine götürendir. Narsisizmin temel olarak ölüm üzerindeki savunma etkisi de köken olarak bu sav’a dayanabilir. ‘’Her şeye gücü yeten anne’’ belki de ‘’uşak’’, bunları ‘’ben’’ ego’suna sunan en temel öteki özne’dir. Aynı zamanda en yakın ‘’öteki özne’’.

Kendi ‘’rasyonalitesini’’ oluşturmaktan kaçınan, toplumun ve elalemin belleğine savunan kişi, kişinin benliğini bir ‘’put’’, ‘’heykel’’ kılar. Kişiyi ipten alacak olanın, ‘’nihai kurtarıcısının’’ ‘’güvenli alanına’’ saklananın hikayesi, benliğin ‘’öznelleşme sinyalleri’’ ile bu savunmaları açığa çıkarmaya başlar. O kurtarıcıya ulaşmak, o kurtarıcıda ‘’bedenselleşmek’’ ‘’fikirselleşmek’’ kişiyi adeta bir heykel konumuna ilişkilenmeye iter. Otantikliğimizi ortadan kaldıran bu durum; ölümün, yalnızlığın karanlık gerçeğini içimizdeki yumuşak zemine oturtamamaya, putsallaştırmaya doğru sürüklenmeye götürür bu ‘’sayede’’ öznenin ‘’egosunu’’.

Heykelleş(e)memek, bu karanlık gerçeği içimizdeki yumuşak zemine oturtarak kendi benliğimize yakınlaşmayı, otantik olmayı gerektirir. Otantik oluş, ‘’bu yaşam üzerinde ben kendimde neredeyim?’’ sorusuyla kendine yabancılığı uzaklaştırmayla başlar…

 

Psk. Dan. Serdar Görkem Saka

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden