DEPRESYONUN KIYISINDA


    Çok fazla düşünce var. Beyninin tüm kıvrımlarına işlemiş düşünceler. Elinde olmadan akıp giden, birbirine çarpan, birbiriyle yarışan düşünceler... Görünmez bir el tarafından savruluyor. Ayakları yerden kesiliyor, sonra aniden yere çarpıyor, acımasızca sürünüyor. Sadece bedeni değil düşünceleri de savruluyor, daldan dala atlıyor dünyadaki tüm konular: "Kaçınılmaz olarak her insan önce iyi olmaya çalışır, yaşama güdüsü en temel güdüdür." Belli belirsiz sesler duyuyor sonra, camdan sesler, saplanıyorlar sanki kulaklarına. Lakin keskin değiller, yumuşaklar, anlaşılamayacak kadar yumuşaklar. Ruhu belirsizliğe bağışıklık kazandığı için bedenine kulak veriyor. Etrafa göz gezdiriyor. Önünde bir uçurum var. Dipsiz bir uçurum, karanlık bir boşluk. Şu an içinde bulunduğu yorgunlukla, bitkinlikle, çökkün ruh halinin ve ümitsizliğin verdiği o "tatlı" sarhoşlukla bu uçuruma atlamak ne kolay. Ama direnmek istiyor çünkü iyi oluş hâli haklı istemidir insanın. Yine de kendini bakmaktan alıkoyamıyor "depresyon uçurumu"na.

    Depresyonun kıyısında olan -depresyon uçurumunun soğuk karanlığına bakan- biri olarak kendine ve dünyaya sorduğu çok fazla soru var. Sonu olmayan sorular: "Gerçekten kötü hissetmeye mahkum muyum, yoksa bu geçici bir hâl mi? Eğer geçici bir hâl ise hayatımda bir sorun var ve bunu düzeltmeliyim. Bu durum benim üzerime yapışmış bir şey mi yoksa söküp atabileceğim bir şey mi?  Umut gerçekten var mı yoksa umut kaybeden insanın avuntusundan mı ibaret?" Sürekli birbirine zıt cevaplar veren, bir gün karamsarlığa sürükleyen, öteki gün iyimserliğin kucağına bırakan bu sorular adeta belirsizliği, istikrarsızlığı hedef almış gibi görünüyor. Duyguları artık yönünü kaybetmiş gibi hissediyor. Kendi iyi oluşuyla debelenirken, kötülüğe sürükleyen ruh haline karşı amansız bir savaş verirken artık nasıl hissedeceğini bilemiyor. Kendini uçuruma çeken karamsar yönü olayları sürekli olumsuz algılarken iyi olmaya çalışan, savaşan yönü umutla bakmaya çalışıyor. Ve o, bu ambivalansın arasında parçalanıyor. Ruh hâlini çökkünlüğe sürükleyen şey, gerçekten günlük hayatta yaşadığı olaylar mı? Yoksa bu çökkünlük -kaybolmuşluk ve soyutlanmışlık hissini de göz önüne alırsak- daha derindeki bir arayışın ya da bir kopuşun keskin tezahürü mü? İçindeki bu derin hüzün, bir varoluş sancısının eseri olabilir mi? Belki de yaşamanın kendi dramlarla dolu ve o bunu olaylara yüklüyor. Belki de bu olayların kendinde yarattığı o özgün, sancılı ruh hali, olayların salt kendinden değil en derinindeki var olma çabasından kaynaklanıyor. Çünkü erişmesiyle bu durumdan kurtulmayı düşündüğü şeyler, gerçekten onu bir kurtuluşa götürecek gibi hissettirmiyor. Dünyaya ve kendine karşı arayış içinde olan bir insanın sürekli iyi oluş hâlinde bulunacağını düşünmüyor.

    Bulunduğu durumun sebebi ne olursa olsun sonu gelmek bilmeyen sorularla ve düşüncelerle boğuşuyor.

    İnsanlara anlatmak istedikleri var. Aslında çoğu zaman anlatmak için neredeyse hiç enerjisi ve isteği yok. Anlaşılmayacağı -veya anlaşılamayağı- düşüncesinin keskin kıskaçları arasında eziliyor. Gerçekçi olmadığını bilse de kendini bu inançtan alıkoyamıyor. Nihayetinde etrafından uzaklaşıyor, yalnızlaşıyor. Depresyona yaklaşan, yaklaşmasıyla onu daha iyi tanıyan ve çökkün ruh hâlini içinde hissetmeye başlayan birisi olarak duygularındaki canlılığın da azaldığını hissediyor. Hislerindeki keskinliğin törpülendiğini duyumsuyor, çünkü içinde bulunduğu belirsizliğin sonucu olarak hislerinin doğruluğundan emin olamıyor. İyi hissederken karanlık bir ses ona kötü hissetmesini, kötü hissederken ise iyi hissetmesini söyüyor.

    Depresyon uçurumuna bakarken, aklındaki fırtına dışarıdakine baskın gelirken düşünüyor: Depresyonda olan biri için üst üste her şey kötüye gidiyor gibi görünür. Olumsuzluklar peş peşe denk gelmiştir. Önceden her şey iyiyken, şimdi sanki hayatındaki tüm olaylar birbiriyle anlaşmış gibi kötüye gider. Gerçekten her şey kötüye mi gider, yoksa depresif ruh halinden dolayı mı böyle algılarız? Yani her şey kötüye gittiği için mi depresyonda oluruz, yoksa depresyonda olduğumuz için mi her şey kötüye gider? Bu soruları sormak depresyonda olan birisinin aklına gelmeyebilir ancak depresyonun eşiğinde olan birisi için akla gelecek sorular gibi görünüyor. İnsan depresyona girmeden evvel bu soruyu kendisine sorduğunda depresyonun kaçınılmaz olmadığı düşüncesi belirebilir önünde. Burada bir ihtimal söz konusudur: Gerçekten her şeyin kötüye gitmeme ihtimali ; kişinin kendi algılayışının, içinde bulunduğu depresif ruh halinden dolayı gerçekliği olumsuz yönde çarpıtması ihtimali. Bu ihtimali yakalarsa kişi, kendi kötüye gidişinin sebebini irdelediği için depresyona girmemek de bir seçenek olarak karşısına çıkabilir.

    Aklı sorularla boğuşurken ve bunun verdiği yılgınlıkla ruhu sıkılırken yeni bir şey fark ediyor: Sürekli bir biçimde uzun zamandır yaptığı şeyleri yapmak, halihazırda var olan başarısız yöntemlerle bu durumla baş etmeye çalışmak ne kadar işe yarıyor ki gerçekten? Evet, işe yaramıyor. Önceden uzak olan, zamanla yaklaşan ve şimdi yanı başında olan o uçurumun dibinde durdukça ve o derin, büyüleyici karanlık manzarayı seyrettikçe bu durumdan kurtulamayacaktı. Çamurun içinde debelenirken kurtulmak için sadece sorular soran yahut düşünceler inşa eden birisi çamurdan kurtulamazdı.

    Kafasını kaldırması gerekiyordu, kafasını kaldırıp yeni manzaralar araması gerekiyordu. Etrafta gerçekten sadece uçurum mu vardı, tek çıkış yolu bu muydu gerçekten? Bunu o kadar uzun zamandır aklına getirmemişti ki şimdi bu fikrin verdiği tuhaf coşkuyu hissedebiliyordu. Uçurumdan - o içine müthiş bir etkiyle tesir eden davetkâr boşluktan- çekti bakışlarını. İlk başta savruldu, içinden tekrar uçuruma bakmak geldi. Zaten hep savrulması pes ettiriyordu ve uçuruma yöneltiyordu onu. Ama bu kez bakmadı. Arkasını döndü ve onun asla kaybolmayacak -hatta belki varoluş sebebi asla anlaşılamayacak- olan varlığını orada hissetti. Varlığını bilmekle içine bakmak farklı şeylerdi. Bu kaçınılmaz duyguları, düşünceleri hayatından çıkarmaya çalışmaktansa kabullenmesi, yaşama bunları kabullenerek devam etmesi gerekiyordu. Bir kaç adım attı; önünde, aşağısında bir yeşillik vardı. Upuzun bir manzara. Bir orman. Ormanın ilerisinde zirvesi belli belirsiz bir dağ gördü. Ufuk çizgisini tek başına göğüslemiş bir dağ. O kadar belirsizdi ki hayal dahi olabilirdi. Yine de aşması gereken çetin bir yol vardı, orman uzundu, uçurumsa her zaman arkasında olacaktı. Ama yürüyecekti, yeni yaşantılara atılmak isteyerek.

Psk. Dan. Doğan Kiracı

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marifet renkte mi? Yoksa...

BİR BAKIŞ: ÖPME VE ÖPÜŞME

Düşünce Kovalıyordu Peşinden